Het nut van cultuursensitieve diabeteseducatie
Cultuursensitieve diabeteseducatie helpt kennis over diabetes vergroten en leidt tot een betere diabetesregulatie. Dit blijkt uit een studie in het Universitair Ziekenhuis Brussel waaraan Marokkaanse Belgen met diabetes deelnamen. De diabeteseducatie met behulp van een voorlichtingsfilm en groepsgesprek onder leiding van een interculturele bemiddelaar bleek effectief, maar moet regelmatig herhaald worden, anders zakt de nieuwe diabeteskennis bij de patiŽnten weg.

ĎEr is echt een probleemí
Abdelallatif Riffi, huisarts en tevens onderzoeker aan de Vrije Universiteit Brussel, voerde het onderzoek uit, in samenwerking met integratiecentrum Foyer Brussel. ĎVeel Turkse en Marokkaanse diabetespatiŽnten hebben maar weinig kennis over hun ziekte, houden zich niet goed genoeg aan hun dieet en volgen de medicatie niet correct op.' Gezien de hoge prevalentie van diabetes onder deze groepen, zegt hij: 'er is echt een probleem.í

Riffi was eerder betrokken bij een studie waaruit bleek dat diabetici van Marokkaanse herkomst een hogere bloedsuikerwaarde hadden dan die van Vlaamse herkomst, een slechtere regulatie en meer complicaties als gevolg van diabetes. Aanleiding om uit te zoeken welke interventies wel en welke geen effect hebben.

Diabetespaspoort
In de huidige studie werden 127 diabetici van Marokkaanse herkomst vanuit het ziekenhuis geworven en verdeeld onder drie groepen. De eerste groep kreeg reguliere zorg vanuit het ziekenhuis, zoals ze gewend waren. De tweede groep kreeg naast de reguliere zorg een aangepast diabetespaspoort mee. Dit bevatte veel plaatjes en pictogrammen over diabetesbehandeling en daarnaast praktische informatie over bijvoorbeeld de ramadan en reizen naar Marokko.

Educatie door een intercultureel bemiddelaar
De derde groep kreeg behalve de reguliere zorg en een aangepast diabetespaspoort, een cultuursensitieve diabeteseducatie. Deze groepsbijeenkomst werd gegeven door een interculturele bemiddelaar - in Nederland vaak zorgconsulent genoemd Ė zoals werkzaam in veel Belgische ziekenhuizen in grote steden. Deze had een speciale opleiding gevolgd op het gebied van diabetes. De diabeteseducatie bestond uit een voorlichtingsfilm over diabetes in het Marokkaans Arabisch of Berbers. Daarnaast gaf de interculturele bemiddelaar een presentatie en was er uitgebreide gelegenheid voor vragen en uitwisseling van ervaringen.

Effectief
Uit de resultaten bleek dat alleen in de derde groep de kennis over diabetes Ė gemeten met een gevalideerde vragenlijst na ťťn en zes maanden - aanmerkelijk toenam. Ook de diabetesregulatie, gemeten naar twee bloedwaarden, verbeterde significant. In de tweede groep met het diabetespaspoort nam de kennis licht toe, maar niet significant en was er geen verbetering in de regulatie. De kennis zakte in de derde groep overigens wel terug in een meting na ťťn jaar.

Planten en kruiden
Uit het onderzoek bleek ook dat veel patiŽnten naast de reguliere zorg planten en kruiden gebruiken als een vorm van alternatieve therapie. Maar liefst 23 verschillende planten en kruiden kwamen voor in de zelfzorg. Voorbeelden waren bittere amandelen, kappertjes, knoflook, olijfolie en munt. Vooral patiŽnten van de eerste generatie Marokkanen gebruikten planten of kruiden (83 procent van de vrouwen en 62 procent van de mannen). De tweede generatie deed dit veel minder, namelijk 33 procent van de vrouwen en 15 procent van de mannen.

VS en Nieuw Zeeland
Al eerder bleken internationale studies te wijzen op een positief effect van cultuursensitieve educatie, met groepsbijeenkomsten in eigen taal en ervaringsverhalen als onderdeel. Zowel bij de behandeling van hoge bloeddruk als bij diabetes bleek deze vorm effectief bij minderheidsgroepen in de Verenigde Staten en Nieuw Zeeland. Joost den Otter schreef hierover vorig jaar een artikel in nummer 2 van CMG 2011. De educatie was steeds een onderdeel van eerstelijnszorg.

In de wijk
De patiŽnten uit Brussel in de studie van Riffi waren niet zo tevreden met het feit dat ze naar het ziekenhuis moesten voor de voorlichtingsbijeenkomst. Een vertrouwde omgeving in de eigen buurt bleek grote voorkeur te hebben. Riffi: ĎEducatie in jeugdhuizen, ontmoetingscentra of moskeeŽn zal veel meer mensen kunnen trekken. Ik heb dat zelf in mijn praktijk in Mechelen ook ervaren.í
Binnenkort hoopt Riffi de resultaten van zijn studie te publiceren in een internationaal tijdschrift.

Bron: Mikado; Abdellatif RiffiPublicatiedatum: 17 juni 2012 22:34 uur
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.