Mikado - Kenniscentrum interculturele zorg  
 
   home       over mikado       activiteiten       publicaties       nieuws       agenda       abonnement       inloggen      English  
 
 

Nieuws
   reageer      printversie  

Is dit de wil van Allah?
Kanker. Het is een woord dat een Marokkaanse arts niet uitspreekt tegenover zijn patiŽnten. Ook niet als het terminaal is. In Marokko gaat men anders dan in Nederland om met ethische dilemma's rondom ziekte en dood. Zo blijkt uit het eerste deel van de indringende documentaire 'Is dit de wil van Allah?', die de Nederlandse Moslim Omroep (NMO) uitzendt. In Nederland geeft Lide van der Vegt van de stichting Mammarosa voorlichting over borstkanker aan patiŽnten van niet-westerse afkomst. "Echt luisteren is heel belangrijk".

In Nederland wordt er over het algemeen gemakkelijker en meer gesproken over kanker. Hier rolt het k-woord wťl van de lippen van artsen en patiŽnten. Dit heeft ook impact op allochtone kankerpatiŽnten, zo weet Lide van der Vegt. "Migranten krijgen hier iets van mee. De vrouwen die ik begeleid, doorgaans uit de eerste generatie, hebben er geen moeite meer mee om over Ďkankerí te spreken en hun familie ook niet. Ze denken meer in de lijn van: het is toch zo? Draai er niet omheen!", aldus Van der Vegt.

Taboe
Hoe anders gaat het in de documentaire. "Het komt allemaal goed. Maakt u zich maar geen zorgen", is de geruststellende boodschap die de artsen hun patiŽnten meegeven in een oncologisch centrum in Casablanca, Marokko. Het gros van de patiŽnten dat hier terechtkomt, heeft kanker in een vergevorderd stadium en zal binnen afzienbare tijd sterven. De angst van deze doodzieke mensen wordt echter gesust. Het k-woord is een taboe. De arts spreekt consequent over een ernstige - maar behandelbare - ziekte.

Religieuze argumenten
De ernst van de situatie wordt wťl benadrukt. Mede om de patiŽnt ervan te doordringen dat behandeling beslist noodzakelijk is. De arts trekt er veel tijd voor uit om de patiŽnt hiervan te overtuigen en ervoor te zorgen dat hij of zij niet in de ontkenning schiet of in het lot berust. Religieuze argumenten worden gebruikt. Met behulp van verzen uit de Koran beklemtoont de arts dat Allah wil dat de mens zelf zijn verantwoording neemt. In dat geval zal Allah proberen te helpen. Niets doen, de behandeling weigeren, zonder een woord zeggen vertrekken om nooit meer in het ziekenhuis terug te komen, dat staat allemaal gelijk aan zelfmoord, een doodzonde binnen de Islam.

Familie
De beelden tonen een ziekenhuis met opvallend weinig bedden. Wie hier komt, blijft overdag voor operatief ingrijpen, chemotherapie of bestraling. De nachten brengt men echter zoveel mogelijk door bij familie in Casablanca. Hetzelfde geldt voor terminale patiŽnten. Die blijven niet in het ziekenhuis, maar worden thuis liefdevol verpleegd in familiekring. Het ziekenhuis heeft speciaal voor deze groep mensen een ambulant team opgericht. PatiŽnten krijgen thuis verpleging - vooral pijnbestrijding. Ook in deze situatie krijgt de patiŽnt nog steeds te horen dat alles goed komt. Zo sterft hij of zij uiteindelijk in de geborgenheid van de familie.

Dilemma's
Van der Vegt herkent het beeld dat wordt geschetst in de documentaire. Veel kankerpatiŽnten van niet-westerse afkomst gaan anders met hun ziekte om dan de gemiddelde autochtoon. Dat zet de hulpverlening voor dilemma's. Van der Vegt: "Ook hier komt het voor dat allochtone kankerpatiŽnten niet komen opdagen voor een operatie. Als dat de wil van de patiŽnt is, dan zou je dat moeten respecteren. Maar het is moeilijk."

"Ik herinner me een jonge vrouw met kinderen. Bij haar werd borstkanker geconstateerd. In plaats van zich te laten behandelen, verdween zij simpelweg, terwijl zij goede kansen had. Wat hield haar tegen? Heeft zij op grond van goede informatie een keuze heeft gemaakt? Dat hoop je dan maar. Verder ken ik een voorbeeld van een dochter die haar terminale Marokkaanse vader verzorgde. Ze heeft met hem over het naderende einde gepraat, omdat ze dacht dat dit zou helpen. Dat pakte niet goed uit. Zijn lot lag in handen van Allah en hij keerde zich van haar af. Achteraf meent ze dat ze hem zijn hoop niet had mogen ontnemen."

Communicatie
Hoe je communiceert met niet-westerse kankerpatiŽnten maakt niet uit, meent Van der Vegt. "Als er maar ťcht aandachtig geluisterd wordt. Schakel daarom vertrouwenspersonen of intermediairs in. Betrek de familie erbij. Maak bij ingewikkelde medische en slecht nieuws gesprekken gebruik van een tolk. Dan weet je als behandelend arts zeker dat de boodschap is overgekomen. Is er familielid bij dat goed Nederlands spreekt? Laat hem of haar dan controleren of de boodschap van de tolk echt is doorgedrongen. Stel zelf ook vragen, dat helpt. En stel voor om er op een ander moment over door te praten, weer met tolk erbij."

Voorlichting en ondersteuning
"Mammarosa kiest ervoor om vrouwen voor te lichten en te leren zelfonderzoek te doen. Dan hebben ze betere kansen. Worden mensen toch getroffen door borstkanker? Dan ondersteun ik de patiŽnten. We bereiden gesprekken in het ziekenhuis voor. Heeft u een lijstje gemaakt? Hoe is het gegaan de laatste weken? Wie neemt u mee naar de het ziekenhuis?" Na het bezoek aan de arts evalueert Van der Vegt het gesprek. Is alles begrepen? Wat gaat er gebeuren? Moet er hulp komen? "Zo ben ik een verbindingspersoon tussen de allochtone kankerpatiŽnten en de zorg, ťn tussen allochtone patiŽnten en hun familie. Door informatie op een adequate manier verteerbaar te maken, bieden wij ondersteuning. De mensen zijn blij met de informatie en voelen zich gesteund en gedragen. Religie speelt daarbij zeker een rol. Het geeft betekenis. Je hoeft als hulpverlener niet precies te weten hoe het in de Koran staat. Het is voldoende om de patiŽnt zelf te laten vertellen. Dat helpt."

Contact maken
Niet iedereen komt in contact met instellingen als Mammarosa. Van der Vegt: "Ik spreek vanuit de ervaring die ik heb. Ik kan weinig zeggen over de groep die ik niet bereik. Dat is de grootste groep. Kennelijk staan sommige mensen er open voor, anderen niet. Dat is jammer want goede voorlichting en begeleiding kan zoveel uitmaken. De Mammacareverpleegkundigen van de Haagse ziekenhuizen doen hun uiterste best om allochtone borstkankerpatiŽnten met mij in contact te brengen, omdat ze zien dat het werkt."

De NMO zendt in april, mei en juni een vijfluik uit over de ethische overwegingen bij kwesties aan het eind van het leven van moslims in Turkije, Marokko en Nederland. Documentaire door filmer Rob Hof.

Bron: Documentaire 'Is dit de wil van Allah?' / Lide van der Vegt (Mammarosa)Publicatiedatum: 7 mei 2007 09:32 uur


Meer informatie:
datum:  20 mei 2007 01:33   naam: Job te Pas   organisatie: www.psychos.nl
Ieder mens loopt rond met hypothetische verklaringen over allerlei aspecten van het leven.. Zo ook over de diepmenselijke angst voor ziekte en dood.
Het geloof in deze verklaringen is vaak cultureel ingegeven en wordt sociaal beloond, strijdige verklaringen sociaal gestraft. Uiterste straf is vaak uitsluiting uit de groep. De beste verklaring m.i. is die van 'hypnotische trance' waarin het subject verkeert.
Een hulpverlener zal daar rekening mee moeten houden in het contact met zijn client.
Er bestaat een rijke anecdotische literatuur over dit fenomeen, in de psychologische theorievorming o.a. gebruikt door de wereldberoemde psycholoog Eijsenck.



Reageren
Wilt u uw mening, ideeën of reactie kwijt, dan kunt u nevenstaande formulier invullen. Uw reactie verschijnt direct zichtbaar op de website. Wilt u dit niet? Stuur uw reactie dan per .
 
naam

e-mail adres

(organisatie)
  reactie
 


 


PTSS met psychotische kenmerken: een nieuwe diagnose?
Mikado stopt, kennis blijft
Nederlandse ouderen in AustraliŽ
E-module huwelijksdwang van Fier Frysl‚n
Steeds meer informatie over ramadan, medicatie en gezondheid beschikbaar
meer nieuws


Mikado bibliotheekcollectie naar Pro Persona
'Jij maakt 't verschil'. Mikado en GGzE lanceren e-learning interculturele zorg aan ouderen
Mikado stopt, kennis blijft
Handreiking ethische dilemma's in de ggz aan asielzoekers
Zomeractie! Favoriete Mikado publicaties met korting


Glenn Helberg
'Goed luisteren begint bij de ander even veel waard vinden'.
 lees verder....
 
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.