Mikado - Kenniscentrum interculturele zorg  
 
   home       over mikado       activiteiten       publicaties       nieuws       agenda       abonnement       inloggen      English  
 
 

Nieuws
   reageer      printversie  

Ziektegevoeligheid etnische groepen steeds beter in kaart gebracht
Nieuwe technieken hebben het DNA-onderzoek in een stroomversnelling gebracht. Met als gevolg dat steeds meer genetische verschillen tussen bevolkingsgroepen aan het licht komen. Deze verklaren mogelijk ook verschillen in ziektegevoeligheid.

In wereldwijde laboratoria wordt de genetische code van de mens steeds verder ontrafeld. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan genetisch verankerde verschillen tussen bepaalde bevolkingsgroepen. Jarenlang was dat een gevoelig punt vanwege angst voor racisme en stigmatisering. Maar dat lijkt inmiddels verleden tijd te zijn. Zo riep Science de menselijke genetische variatie uit tot dť doorbraak van 2007.

DNA-chips
De sterk toegenomen belangstelling voor genetisch onderzoek naar etnische verschillen is te danken aan geavanceerdere technieken. Het is nu mogelijk om bij meerdere genen tegelijk te meten wat ze aan het doen zijn. Dit kan met behulp van zogenaamde DNA-chips. Daarmee kunnen wetenschappers een overzicht krijgen van diverse processen die zich tegelijkertijd afspelen in een menselijk lichaam. Als die gegevens vervolgens worden geanalyseerd kan dat zeer waardevolle informatie opleveren. Zo is in februari dit jaar in Science en in Nature beschreven welke van de honderdduizenden DNA-variaties volkeren delen en bij welk percentage van de mensen binnen een etnische groep een bepaalde variatie voorkomt.

Migratiestromen
Deze zogenaamde clusterstudies bieden een mogelijkheid om diverse gevoeligheden voor ziektes in kaart te brengen. Zo is bekend dat bepaalde aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten, diabetes en borstkanker vaker voorkomen bij bepaalde etnische groepen. Nu kan ook onderzocht worden in hoeverre migratiestromen een rol spelen bij de gevoeligheid voor bepaalde ziektes. Stel: een groep mensen ontwikkelt een bepaalde genenvariatie door positieve selectie. Daardoor zijn ze beter in staat om te overleven in extreem koude omstandigheden, bijvoorbeeld in SiberiŽ. In hoeverre werkt dat tegen deze mensen als ze zich zouden vestigen in de Sahara?

Obesitas
Peter de Knijff, hoogleraar populatie- en evolutiegenetica op het LUMC, licht dit deze week in NRC Handelsblad verder toe. Mensen op diverse plekken op de wereld krijgen te maken met verschillende selectieprocessen. Als een etnische groep altijd caloriearm eten heeft genuttigd in een warm klimaat, dan is hun metabolisme aangepast aan een efficiŽnte verbranding waarbij weinig warmte ontstaat. Onderzoekers vermoeden dat een dergelijke aanpassing aan dieet en klimaat veelvuldig voorkomt. Welke rol zou dit spelen bij het ontstaan van obesitas, als mensen met een dergelijke genenvariatie plotseling veel calorierijk voedsel eten en die veel te efficiŽnt verbranden?

Wetenschap en racisme
Eerder maakte de Amerikaanse antropoloog Harpending aannemelijk dat DNA-variaties invloed hebben op gedrag. Diezelfde genetische variaties zouden bepaalde bevolkingsgroepen ook gevoeliger maken voor neurologische ziektes. Hem werd vervolgens 'bad science' en 'racisme' verweten. Maar ook Peter de Knijff verwacht dat evolutionaire selectie op DNA de hersenen beÔnvloeden. En daarmee gedrag en (psychische) ziekten. Dat verschillen in eigenschappen tussen bevolkingsgroepen vaak als excuus worden gebruikt om superioriteit van de ene boven de andere groep aan te tonen, ďheeft niets met wetenschap te makenĒ, aldus de Knijff. ďJe kunt zulk genetisch onderzoek niet tegenhouden omdat gegevens misbruikt zouden kunnen worden voor racistische uitspraken of maatregelen. Alle kennis wordt wel een keer misbruikt.Ē Hij wil zich erover kunnen verbazen hoe snel mensen zich genetisch aan hun omgeving kunnen aanpassen.

Registratie etniciteit
De nieuwe onderzoeksresultaten en Ėmogelijkheden zullen zonder twijfel impact hebben op de discussie over etnische registratie die nu al speelt in de gezondheidszorg. Tegenstanders van registratie van herkomstgegevens zijn bang voor discriminatie, bijvoorbeeld door verzekeringsmaatschappijen. Als blijkt dat een bepaalde bevolkingsgroep veel meer kans heeft op een ziekte, zou dan de verzekeringspremie voor hen niet omhooggaan? De Nederlandse Vereniging voor Ziekenhuizen zei onlangs weinig zin te hebben in registratie van etniciteit. Ook bestaat de angst dat artsen uitsluitend op basis van etniciteit een diagnose stellen. De KNMG pleit voor terughoudendheid van registratie.

Voorstanders wijzen er echter op dat de gezondheidsverschillen erkend moeten worden, zodat de behandeling daar beter op afgestemd kan worden. Hoogleraar de Knijff: ďIn klinische studies moet je weten waar patiŽnten vandaan komen.Ē
En hoewel er een verband is tussen genen en het ontwikkelen van bepaalde ziektes, is er zelden een rechtstreeks verband tussen DNA en de ziektes die iemand krijgt. Er blijven diverse andere factoren een belangrijke rol spelen, zoals armoede, stress, leefstijl en voeding. Hoe dan ook: het laatste woord in die discussie zal voorlopig nog niet gesproken zijn.
Bron: NRC Handelsblad, Kennislink. Foto: NRC HandelsbladPublicatiedatum: 22 augustus 2008 16:11 uur


Meer informatie:



Reageren
Wilt u uw mening, ideeën of reactie kwijt, dan kunt u nevenstaande formulier invullen. Uw reactie verschijnt direct zichtbaar op de website. Wilt u dit niet? Stuur uw reactie dan per .
 
naam

e-mail adres

(organisatie)
  reactie
 


 


PTSS met psychotische kenmerken: een nieuwe diagnose?
Mikado stopt, kennis blijft
Nederlandse ouderen in AustraliŽ
E-module huwelijksdwang van Fier Frysl‚n
Steeds meer informatie over ramadan, medicatie en gezondheid beschikbaar
meer nieuws


Mikado bibliotheekcollectie naar Pro Persona
'Jij maakt 't verschil'. Mikado en GGzE lanceren e-learning interculturele zorg aan ouderen
Mikado stopt, kennis blijft
Handreiking ethische dilemma's in de ggz aan asielzoekers
Zomeractie! Favoriete Mikado publicaties met korting


Glenn Helberg
'Goed luisteren begint bij de ander even veel waard vinden'.
 lees verder....
 
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.