Mikado - Kenniscentrum interculturele zorg  
 
   home       over mikado       activiteiten       publicaties       nieuws       agenda       abonnement       inloggen      English  
 
 

Nieuws
   reageer      printversie  

Hoogleraar bezorgd over gezondheid bewoners achterstandswijken
De gezondheid van mensen in achterstandsituaties is slechter dan van mensen die het een stuk beter hebben. De overheid probeert hier iets aan te doen door gezonder leven te stimuleren. Maar daarmee zijn we er nog lang niet. Dat vindt Barend Middelkoop, recent aangesteld als hoogleraar Public Health aan het LUMC.

Sociale en economische omstandigheden hebben een belangrijke invloed op gezondheid en ziekte. Uit cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu blijkt bijvoorbeeld dat laagopgeleide mannen in Nederland gemiddeld vijf jaar korter leven dan hoger opgeleide. Het verschil in het aantal jaren dat iemand zal doorbrengen zonder ernstige gezondheidsproblemen is zelfs twaalf jaar. Voor vrouwen geldt eenzelfde soort beeld.

Gedrag
Wie arm is, heeft aanzienlijk meer kans om ziek te worden. In onze maatschappij overheerst de gedachte dat we de oorzaak hiervan in het gedrag van mensen moeten zoeken. Mensen in achterstandsituaties eten ongezonder, bewegen minder en roken meer. Dat is echter slechts een gedeelte van de waarheid. "Verschillende studies laten zien dat als mensen met de laagste sociale positie zich net zo gezond gedragen als de hoogst opgeleiden in de samenleving, je nog steeds enorme verschillen in gezondheid houdt", zegt Middelkoop in de Groene Amsterdammer.

Psychosociale spanningen
Waardoor zijn de gezondheidsverschillen tussen mensen in verschillende maatschappelijke klassen dan verder te verklaren? Middelkoop weet het niet precies - veel is nog speculatief - maar vermoedt dat een lage sociaal-economische positie leidt tot psychosociale spanningen en stress. Die zouden op hun beurt allerlei biochemische reacties in het lichaam veroorzaken en bijvoorbeeld een verhoogde kans geven op hart- en vaatziekten.

Grip
Ook perspectief op verbetering maakt uit. Middelkoop: "In alle modellen die gezondheidsgedrag van mensen verklaren, komt het belang naar voren van de mate van grip die mensen denken te hebben op hun eigen leven. Heb jij zelf de controle over je situatie of een instantie buiten jou om? Wie dat laatste denkt, heeft weinig vertrouwen in de effectiviteit van zijn eigen handelen. Dat geloof in controle over het eigen leven is scheef verdeeld over de maatschappij." Mensen uit de lagere klassen voelen meer onmacht. Zij hebben vaker het idee dat ze niks aan hun situatie kunnen veranderen. En dat is letterlijk ziekmakend.

Oorzaken achter de oorzaken
Middelkoop wijst erop dat aan de sociaal-economische verschillen in gezond gedrag sociaal-economische verschillen in levensomstandigheden ten grondslag liggen. Kortom: het minder gezonde gedrag van mensen in lagere klassen heeft een oorzaak. De hoogleraar spreekt graag van de oorzaken achter de oorzaken. Ook daar moet naar gekeken worden, als de overheid de gezondheid van deze mensen wil verbeteren. "De nadruk op gezond gedrag is daarom te eenzijdig", meent Middelkoop. Hij zet dan ook vraagtekens bij de effectiviteit van overheidscampagnes die erop gericht zijn om gezonder leven te bevorderen. Programma's om mensen te stimuleren om gezonder te eten, meer te bewegen en te stoppen met roken zijn zeker zinvol. "Voldoende beweging en niet roken is voor iedereen goed". Maar het is niet genoeg.

Politiek
Met zijn opvattingen betreedt Middelkoop het domein van de politiek. In zijn oratie zegt hij dat het bijzonder moeilijk is geworden om gezondheidsachterstanden te bestrijden zonder tegelijk de maatschappelijke verhoudingen onder de loep te nemen. Ook pleit Middelkoop voor een beter preventiebeleid dat stoelt op zowel medische als sociale aspecten. Eén van de onderdelen daarvan is een nauwere samenwerking tussen GGD en eerste lijn. Hierdoor zouden ook moeilijk bereikbare groepen zoals allochtonen beter bereikt worden. Middelkoop: "Een sluitende preventieketen kan leiden tot preventie die echt iedereen ten goede komt, ook de groepen in achterstandssituaties. Pas dan kunnen we spreken van preventie zonder aanzien des persoons."

Leerstoel
Middelkoop aanvaardde op 6 juni 2008 zijn benoeming tot bijzonder hoogleraar. De gemeente Den Haag heeft de leerstoel ingesteld. Middelkoops leeropdracht luidt: 'Public health, in het bijzonder de gezondheid van groepen in achterstandsituaties'. Hij zal zich binnen deze opdracht ondermeer richten op de gezondheid van niet-westerse allochtonen. De kersverse hoogleraar is daarnaast coördinator van de Academische Werkplaats Public Health Noordelijk Zuid-Holland en arts-epidemioloog bij de GGD Den Haag en bij de afdeling Public health en eerstelijnsgeneeskunde bij het LUMC.

Bron: B.J.C. Middelkoop, Pleidooi voor een Public Health zonder aanzien des persoons (2008), Scienceguide.nl, ZonMw, De Groene Amsterdammer. Foto: Academische werkplaats NZHPublicatiedatum: 5 september 2008 13:17 uur


Meer informatie:



Reageren
Wilt u uw mening, ideeën of reactie kwijt, dan kunt u nevenstaande formulier invullen. Uw reactie verschijnt direct zichtbaar op de website. Wilt u dit niet? Stuur uw reactie dan per .
 
naam

e-mail adres

(organisatie)
  reactie
 


 


PTSS met psychotische kenmerken: een nieuwe diagnose?
Mikado stopt, kennis blijft
Nederlandse ouderen in Australië
E-module huwelijksdwang van Fier Fryslân
Steeds meer informatie over ramadan, medicatie en gezondheid beschikbaar
meer nieuws


Mikado bibliotheekcollectie naar Pro Persona
'Jij maakt 't verschil'. Mikado en GGzE lanceren e-learning interculturele zorg aan ouderen
Mikado stopt, kennis blijft
Handreiking ethische dilemma's in de ggz aan asielzoekers
Zomeractie! Favoriete Mikado publicaties met korting


Glenn Helberg
'Goed luisteren begint bij de ander even veel waard vinden'.
 lees verder....
 
 
Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen zonder toestemming van Mikado.